Sabit hisseler evvela
Zevc, zevce, anne, baba ve kız evlad gibi sabit pay sahipleri önce değerlendirilir. Artan kısım kalırsa asabeye verilir.
Kur'an-ı kerim ve Sünnet Işığında
Feraiz İlmi
Feraiz İlmi
Ashâbü'l-ferâiz • Asabe • Hacb
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
Allahü Teâlâ'nın takdir ettiği miras hisselerini kolayca hesaplayın.
Feraiz, Kur'an-ı Kerim'de en ayrıntılı biçimde hükümlere bağlanan ve İslam hukukunun temel taşlarından birini oluşturan miras ilmidir. Adil ve şeffaf bir miras paylaşımı için Feraiz Hesaplama Uygulamasından yararlanabilirsiniz.
Feraiz kaidelerine göre
Eş, evlad, usul ve kardeşlerin durumu sırayla değerlendirilir.
Mirasçıların hisseleri
Her mirasçının payını ve tereke kalemlerindeki karşılığını ayrı görün.
İlim ve tatbik birlikte
Ayetler, hadisler, pay tablosu ve hesaplama akışı aynı sayfada yer alır.
Temel Kavram
Feraiz nedir?
Feraiz, Allahü teâlâ tarafından takdir buyurulan miras hisselerini konu alan ilimdir. Hesaplama akışı da sabit paylar, hacb kaideleri ve asabe hükümleri üzerine kuruludur.
Feraiz (فرائض), "farz" kelimesinin çoğuludur ve Allahü teâlâ tarafından belirlenmiş zorunlu paylar anlamına gelir. İslam miras hukukunda, vefat eden bir Müslüman'ın geride bıraktığı malların akrabalar arasında nasıl paylaştırılacağını belirleyen ilim dalına ilmü'l-feraiz denir.
Feraiz hükümleri, Kur'an-ı kerim 'in Nisa suresi başta olmak üzere birden fazla ayette açıkça belirtilmiştir. Bu durum, İslam'ın miras meselesini ne denli önemsediğini göstermektedir. Nitekim Peygamber Efendimiz (Sallallâhu aleyhi ve sellem) feraiz ilmini "ilmin yarısı" olarak nitelendirmiştir.
Miras payları belirlenirken gözetilen temel ilkeler şunlardır: akrabalık derecesi, cinsiyet (erkek iki misli yükümlülük taşıdığından iki misli pay alır), mirasçının sağlığı ve diğer mirasçıların varlığı. Bazı mirasçıların varlığı diğerlerini engelleyebilir; buna hacb denir.
İlmü'l-feraiz; fıkıh, hesap ve akrabalık bilgisini birleştiren köklü bir İslam ilmidir. Günümüzde bu ilmi uygulamak, ümmetin haklarını korumak açısından büyük önem taşımaktadır.
فرائض
Esas
Borçlar ve meşru vasiyetler ayrıldıktan sonra tereke taksim olunur.
Temel Kaideler
Feraiz Hesaplama Uygulaması hangi feraiz tertibiyle ilerliyor?
Hesaplama ekranı yalnız veri almaz; hacb, sabit hisse ve asabe tertibini de adım adım tatbik eder.
Hacb kaideleri gözetilir
Baba veya erkek evlad gibi bazı varisler bulunduğunda kardeşler ve bazı torun grupları mirastan düşer.
Her mal kendi cinsiyle görünür
Tereke yalnız tek bir para toplamı gibi düşünülmez; arsa, altın, nakit ve diğer mallar kendi cinsleriyle ayrı gösterilir.
İhtiyat ihtarı korunur
Müşkil ve ihtilaflı meselelerde mutlaka bir müftüye müracaat edilmelidir. Feraiz Hesaplama Uygulaması bu sınırı açıkça hatırlatır.
Yardımcı Hesaplama
Miras hisselerini adım adım takip edin
Hesaplama ekranı, kullanıcının varisleri karıştırmaması için bilgileri sıra ile alır; her adımda bir sonraki hükmü daha açık hale getirir.
- Terekeye dahil mal kalemlerini girin.
- Ölenin cinsiyetini ve eş durumunu seçin.
- Evlad, torun, anne-baba ve kardeş bilgilerini ekleyin.
- Sonuçta her varisin hissesini ayrı ayrı görün.
Kur'an-ı kerim ve Sünnet
Feraiz hükümlerinin dayandığı çerçeve
Miras hisselerinin açıkça beyan edilmiş olması, feraiz ilminin İslam hukukundaki hususi mevkiini göstermektedir.
يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَـٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءً فَوْقَ ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِن كَانَتْ وَٰحِدَةً فَلَهَا ٱلنِّصْفُ
"Allahü teâlâ size, çocuklarınız hakkında şunu emreder: Erkeğe iki dişinin payı kadar (miras) vardır. Eğer (çocuklar) ikiden fazla kız iseler, bırakılanın üçte ikisi onlarındır. Eğer kız yalnız bir ise, mirasın yarısı onundur."
وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ
"Çocukları yoksa eşlerinizin bıraktığının yarısı sizindir. Çocukları varsa bıraktıklarının dörtte biri sizindir. Çocuğunuz yoksa bıraktığınızın dörtte biri eşlerinizidir."
تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ
"Bunlar Allahü Teâlâ'nın koyduğu sınırlardır. Kim Allah'a ve Resûlü'ne itaat ederse, Allahü teâlâ onu, içinden ırmaklar akan cennetlere koyar; onlar orada ebedî kalırlar. İşte bu büyük kurtuluştur."
Sünnet-i Nebevî
Feraiz Hakkında Hadis-i Şerifler
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) feraiz ilmini öğrenmeyi ve öğretmeyi özellikle tavsiye etmiş; bu ilmin önemini hadislerinde açıkça vurgulamıştır.
تَعَلَّمُوا الْفَرَائِضَ وَعَلِّمُوهَا النَّاسَ، فَإِنَّهُ نِصْفُ الْعِلْمِ، وَهُوَ يُنْسَى، وَهُوَ أَوَّلُ شَيْءٍ يُنْزَعُ مِنْ أُمَّتِي
"Feraizi öğreniniz ve insanlara öğretiniz. Zira o, ilmin yarısıdır. O (ilim) unutulacak, ümmetimden ilk olarak kaldırılacak şey de o olacaktır."
تَعَلَّمُوا الْفَرَائِضَ وَعَلِّمُوهَا النَّاسَ، فَإِنِّي امْرُؤٌ مَقْبُوضٌ، وَإِنَّ الْعِلْمَ سَيُقْبَضُ، وَتَظْهَرُ الْفِتَنُ حَتَّى يَخْتَلِفَ اثْنَانِ فِي الْفَرِيضَةِ فَلَا يَجِدَانِ مَنْ يَفْصِلُ بَيْنَهُمَا
"Feraizi öğreniniz ve insanlara öğretiniz. Zira ben de fani bir insanım. İlim kaldırılacak ve fitneler çoğalacak; öyle ki iki kişi miras konusunda ihtilafa düşecek, aralarında hüküm verecek kimse bulamayacaklardır."
أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا، فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لِأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ
"Farzları (belirlenen payları) ehline veriniz. Artakalan ise en yakın erkek akrabaya aittir."
Feraiz İlmi
Mirasçılar ve Pay Oranları
Ashabü'l-feraiz, Kur'an-ı kerim ve Sünnet tarafından belirlenmiş sabit pay sahibi mirasçılardır. Asabeler ise kalan payı alırlar.
| Mirasçı | Çocuk/Torun Varken | Çocuk/Torun Yokken | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Zevc (Koca) | 1/4 | 1/2 | Hayatta olan eş her zaman miras alır |
| Zevce (Karı) — 1 ise | 1/8 | 1/4 | 4 eşe kadar bu pay eşit paylaşılır |
| Baba | 1/6 | Asabe (kalan) | Kız çocuğu varsa 1/6 + kalan asabe |
| Anne | 1/6 | 1/3 | 2+ kardeş varsa 1/6'ya düşer |
| Tek Kız Çocuğu | 1/2 | Erkek kardeşiyle birlikte asabe olur | |
| 2+ Kız Çocuğu | 2/3 | Aralarında eşit paylaşır | |
| Erkek Çocuk | Asabe (kalan) | Kız çocuğuyla birlikte: erkek 2 pay, kız 1 pay | |
| Tek Tam Kız Kardeş | 1/2 | Baba ve erkek alt yoksa geçerli | |
| Anadan Kardeş (1 kişi) | 1/6 | Baba ve çocuk yoksa geçerli | |
| 2+ Anadan Kardeş | 1/3 | Aralarında eşit paylaşır | |
* Bu tablo genel bilgi amaçlıdır. Hacb (engelleme) kuralları ve özel durumlar için yukarıdaki hesaplama aracını kullanınız ya da bir İslam hukukçusuna başvurunuz.
Kullanım Rehberi
Hesaplamayı nasıl yaparsınız?
Tereke kalemlerini girin
Nakit, altın, arsa ve benzeri malları kendi cinsleriyle ekleyin.
Varisleri sırayla belirtin
Ölenin cinsiyetini, eş durumunu, evladını ve anne-babasını sırayla girin.
Hacb durumlarını görün
Uygulama, kardeş veya torun gibi bazı varislerin hangi durumda düşeceğini gösterir.
Neticeyi kontrol edin
Hisse oranlarını ve her maldaki karşılıkları inceleyin; müşkil meselelerde müftüye danışın.
Hazırsanız
Feraiz Hesaplama Uygulamasına geçin.
Feraiz hisselerini adım adım görmek için hesaplama ekranını açabilirsiniz.